LICHTE TAALINDUSTRIE 1
LICHTE TAALINDUSTRIE 1 Joris Denoo
ZINSVERDUISTERING EN TAALVIRUSSEN
01
Spel correct.
Ik ben de kerel die vind dat kreeften best wel aardige mensen zijn, maar vissen, dat is een heel ander paar mouwen.
Correct
Ik ben de kerel die vindt dat Kreeften best wel aardige mensen zijn, maar Vissen, dat is een heel ander paar mouwen.
Wat is het verband tussen de volgende woorden? Hoe moeten ze dus geschreven worden?
hagedis duif kameleon goudvis ezeltjes driehoek, passer, graveerstift, horloge, weegschaal, lier.
Correct: sterrenbeelden krijgen een hoofdletter. Hagedis, Duif…
02
Waarom is VALKUIL een valkuilwoord? Wat zit er allemaal in verborgen?
Antwoord: 4 vogels (valk, alk, uil, valk-uil)
Alfred Hitchcock zond een wenskaart naar de Engelse toneelschrijver Noël Coward. Dit was de tekst:
Happy ABCDEFGHIJKMNOPQRSTUVWXYZ. Ter gelegenheid van welke feestdag?
Antwoord: Kerstmis (Happy no L – Noël)
03
Waarom is de volgende zin een recordzin?
Sexy qua lijf, doch bang voor ’t zwempak.
Antwoord: het is het kortst mogelijke pangram. Alle letters uit het alfabet staan erin.
Even over naar het internationale Engels.
‘The quick brown fox jumps over the lazy dog’ is an English-language pangram. This is a sentence that contains all of the letters of the alphabet. The ‘quick brown fox’ is often used for touch-typing practice, testing typewriters and computer keyboards, and displaying examples of fonts. It can be used when all the letters in the alphabet need to be typed. Because the short sentence makes sense, it is widely known and used.
Een vraag over ondernemen en pr
In eenzelfde straat woonden de bakkers Puk, Muk, Tuk en Duk. Ze probeerden voortdurend elkaar de loef af te steken. Puk liet een groot bord maken: Puk, de beste bakker van de stad. Een dag later hing ook Muk een bord op: Muk, de beste bakker van het land. Tuk kon niet achterblijven: Tuk, de beste bakker van de hele wereld. Arme Duk. Wat nu? Maar kijk: wat liet hij op zijn beurt op zijn bord zetten?
Antwoord: Duk, de beste bakker van deze straat.
04
Een boer kocht een kalf en de moeder van die boer was ook de vader van het kalf.
Hoe kan dat nu? Doe er iets aan.
Antwoord: zet een komma na ‘moeder’. (Van die boer was ook al de stier dus).
Spelling en Taal/Stijl: maak beter
De uitlaatgassen van vooral Japanese autoos beschadigt de oude monumenten en het milieu.
Correct
De uitlaatgassen van Japanse auto’s beschadigen vooral oude monumenten en het milieu.
(Japanees: wordt als scheldwoord beschouwd. Alle auto’s vervuilen; ‘vooral’ staat dus beter bij de hoofdzaak van de info.)
05
Ai, wat een kaduke zin. Even volledig boven de put!
In z’n hof s’morgens trok de elektrieker magnifieke fotoos van een pittoresce scene: Een kat zat achter een roodborstje maar haar gemanoevreer leverde niks op omdat het gesneeuwd was.
Correct
’s Ochtends nam de elektricien magnifieke foto’s van een pittoreske scène in zijn tuin: een kat zat een roodborstje achterna, maar haar gemanoeuvreer leverde niets op omdat het gesneeuwd had.
(Voorkeur voor maximaal 1 bijwoordelijke bepaling voor de persoonsvorm. Ochtend: vrij vroeg. ’s Morgens: eerder de hele voormiddag. Komma voor ‘maar.’ Niks: eerder spreektaal. Niets: tekstwoord. Je kan kiezen naargelang van het gewenste taalregister. Scene: bv. de hedendaagse muziekscene. Scène: o.a. tafereel, ruzie...)
Los dit even op.
Als de U, de V en de W een uitnodiging kregen, wanneer zouden ze dan op stap gaan?
Antwoord: na de thee. (T).
(Nu je dat weet: waar staat de afko H.I.T.L.E.R. voor? Antwoord: Het Indische Leger Eet Rijst. O, vergat ik iets? Ja: en de T? O, die dronken ze daarna).
06
Ga even op zoek naar het kortste woord in het Nederlands. Geen uitroep of klanknabootsing. Het moet betekenis of inhoud hebben.
Antwoord: U
Het kortste gedicht uit de Nederlandstalige literatuur: U nu, Joost van den Vondel. Het is ook een palindroom. Het ziet er eigenlijk zo uit: U
nu
Hoe zou de kortst mogelijke zin er dus uit kunnen zien?
Antwoord: U at.
Gelijkluidendheid (zoals meid en mijt of rauw en rouw)
Kijk je? Nee, eerst vlij ik me neer.
Luister naar die zin en schrijf hem gelijkluidend opnieuw, maar helemaal anders.
Antwoord: Cakeje? Nee, eerst vlei ik meneer.
07
Het Belgisch kruiswoordraadsel: 16 hokjes, 4 x 4 dus.
1 horizontaal: naam oudere dans 2 horizontaal: naam oudere dans 3 horizontaal: naam oudere dans 4 horizontaal: naam oudere dans 1 verticaal: hoe noemen we een ouderloos kind? 2 verticaal: waarmee vang je vis? 3 meisjesnaam 4 stad in Duitsland
Antwoord: WALS (wees, aas, Ellen, Essen)
W A L S
W A L S
W A L S
W A L S
(Kan ook met KOLF: kaas, os, Ellen, effen)
K O L F X 4
Naar een Belgisch kruiswoordraadsel moet je vooral luisteren en hardop zeggen wat je ziet.
Pak aan!
Alleen dommeriken schrijven dommerikken met twee k’s en brave Hendriken met een hoofdletter.
In deze zin staat drie spelfauten.
Correct
Alleen dommeriken en brave hendriken schrijven ‘dommeriken’ met twee k’s en ‘brave hendriken’ met een hoofdletter.
In deze zin staan twee spelfouten. (En een telfout dus).
08
Voel je het verschil aan tussen de volgende zinnen? Waar staat de belangrijkste informatie?
Ik ga morgen met de trein naar Brugge. (1)
Ik ga morgen naar Brugge met de trein. (2)
Morgen ga ik naar Brugge met de trein. (3)
Morgen ga ik met de trein naar Brugge. (4)
Antwoord
1: niet naar Gent
2: niet met de auto.
3: niet vandaag + trein
4: niet vandaag + Brugge
Even wat woord- en zinsleer op z’n extreemst. Snap je hem? Een recordzin.
Dat dat dat dat dat dat dat dat daar staat, moet vervangen, is duidelijk.
Oplossing
Dat dat ‘dat’, dat dat dat (andere) ‘dat’ dat daar staat, moet vervangen, is duidelijk.
‘ ‘ betekent hier: het woord: ‘dat’ = het woord dat.
Je snapt nu ook een zin als: Dat ‘jongen’ moet ‘meisje’ worden.
09
Perifrases zijn bekende omschrijvingen. Voorbeeld: de ijzeren weg = de spoorweg. Vul even de volgende perifrases in.
in de rode cijfers (verlies)
de groene mat (voetbalveld)
de witte dood (lawine, bevriezing)
de zwarte dood (pest)
een gouden handdruk (voortijdig ontslag met premie)
de grote plas (Atlantische Oceaan)
het zilte nat (zee)
de bode van de lente (zwaluw)
de bruid van Christus (non)
de witte steenkool (drijfkracht stromend, vallend water)
het zwarte goud (voorheen steenkool, nu aardolie)
het stalen ros (fiets)
De letter van de wet: een komma kan belangrijk zijn. Denk bv. aan juridische teksten. Bekijk dit even.
(1) De journalisten, die de verklaring niet ondertekend hadden, werden opgepakt. (uitbreidende bijvoeglijke bijzin)
(2) De journalisten die de verklaring niet ondertekend hadden, werden opgepakt. (beperkende bijvoeglijke bijzin)
Zin 1 deelt over een (niet nader gespecificeerd) aantal journalisten mee dat ze gearresteerd werden; zin 2 geeft aan dat alleen die journalisten opgepakt werden die de verklaring niet ondertekend hadden.
10
Mooi, dit idioom. Misschien ontdek je met je radar of met je koortsmeetsysteemstrook waar het hier over gaat. Hebt u ‘m?
‘Wat is er speciaal aan 29 september 1992?’ vroeg Anna.
‘En er is ananas, Irene,’ zei de kok.
‘Madam, I’m Adam,’ zei Adam tegen Eva.
‘Baas, neem een racecar, neem een Saab,’ raadde Otto aan.
‘Ai, de massamedia,’ riep de renner uit.
‘Koos u de garage dus ook?’ informeerde de redder.
‘A man, a plan, a canal, Panama,’ orakelde de reder trots.
‘Tivoli, I lov’it’ (oude reclameslogan voor sigaretten)
Dogma: I’m God.
Een ton snot, nee!
Vakterm: palindroom. Popuwoord: lepelwoord. Schooltaalwoord: keerwoord. Ook getallen kunnen palindromisch zijn, cf. zin 1: 2991992. Of: 404. Of: 60806.
Nu weer iets spelmatigs; gewoon te onthouden.
X of x?
-benen
-aantal
-as
-chromosoom
-stralen
de onbekende
Y of y?
-as
-chromosoom
Correct:
X-benen, x-aantal, x-as, X-chromosoom, x-stralen, X de onbekende.
y-as, Y-chromosoom
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------